|
فلسفه تعلیم وتربیت اسلامی
|
||
|
این وبلاک جنبه آموزشی-پژوهشی دارد |
عدالت، سنگ بنای جامعه اسلامی و از اصول مذهب شیعه است که دارای ابعاد مختلف اقتصادی، سیاسی، قضایی، قومیتی و اجتماعی میباشد و عدالت اجتماعی که یکی از ابعاد مهم عدالت است، خود شامل مفهوم عدالت تربیتی است. عدالت در بعد تربیتی بهعنوان یکی از ارزشهای تربیتی مورد نظر می باشد و مبارزه با فقر فرهنگی و جهل میتواند در گرو برقراری عدالت در نظام آموزشی کشور باشد.
تربیت همواره بهمنزلة يكي از بنياديترين مسائل زندگي آدمي مطرح بوده است، تا جايي كه افلاطون آن را «مهمترين دستور» (افلاطون، 1335) و كانت آن را «اساسيترين موضوع» (كانت، 1374) دانستهاند. دربارة اينكه تعليم و تربيت چيست و قلمرو آن كجاست، ميان صاحبنظران توافق وجود ندارد. آنچه به نظر ميرسد اين است كه در اين زمينه، مفاهيم مختلفي مانند «آموزش»، «پرورش»، «بار آوردن» و... به كار ميرود؛ اما آنچه كاملتر از همة اينها بوده است، و به انسان اختصاص دارد همانا تربيت است (نقيبزاده، 1374 ).
شکوهی در کتاب «مبانی واصول آموزش وپرورش»به مطالعه تحول معنایی Education به شرح ذیل پرداخته است؛
مقدمه
حوزهی معرفتی فلسفه تعلیم و تربیت، فارغ از تعاریف بسیار متنوع و گوناگونی که دربارهی آن وجود دارد (نلر، 1356؛ اسمیت، 1370؛ هیر و پرتلی، 1374؛ بهشتی، 1385)، از دو منظر کلی قابل بررسی است: از منظر اول، این حوزهی معرفتی بهمثابهی قلمروی در طرح دیدگاهها و نظریات فلسفی دربارهی تعلیم و تربیت محسوب میشود که سابقهای به اندازهی تاریخ تفکرات بشری دارد. در اینخصوص، اندیشمندان و فیلسوفان بهطور مستقیم و یا غیر مستقیم دیدگاههایی دربارهی مبانی، اهداف، اصول، روشها، و نظام تعلیم و تربیت ارائه کردهاند. از منظر دوم، این حوزهی معرفتی بهمثابهی رشتهای دانشگاهی طیّ چند دههی اخیر در برخی کشورهای پیشرفتهی سه قارهی اروپا، آمریکا، و اقیانوسیه بهوجود آمده و رشد کرده است (بهشتی، 1385).
نوعی تحقیق است كه توسط خود افراد درگیر در یك مسئله وبرای حل یا كاهش آن انجام می گیرد،عمل، محور اساسی در این نوع تحقیق است .
در این روش هم پژوهشگر درگیر موضوع پژوهش است وهم موضوع پژوهش مربوط به عمل فعلی پژوهشگر است.در این پژوهش پژوهندگان تلاش می كنند وضعیت نا مطلوب یا نا معین موجود را به وضعیت مطلوب یا معین تغییر دهند.هدف از این كار سهل سازی امور و اثر بخش كردن آن است.
آموزش وپروش اسلامی را بدون بررسی اعتقادات اسلامی وفرهنگ ناشی از آن نمی توان فهمید.
از قدیمی ترین ادوار تاریخی در ایران،فلسفه به معنی دیدی درباره جهان هستی وآغاز وانجام موجودات ،وجود داشته است.هرچند که در دوره قبل از اسلام نظرات فلسفی از تفکرات دینی جدا نبود.
تاریخ فلسفه ایران شامل دو دوره است:
الف-دوره قبل از اسلام؛فلسفه های این دوره عبارتداز:فلسفه زرتشت یا آئین مزدیسنا،آئین مهر وفلسفه مانی ومزدک.
ب-دوره اسلامی؛بعد از آنکه مردم ایران به آئین اسلام گرویدند وفرهنگ اسلامی در این دیار مستقر شد،در پرتو قرآن واحادیث نبوی وروایات وتعالیم امام،استعداد ونبوغ ایرانیان در فلسفه به کمال رسید واندیشه های فلسفی متفکران این مرزوبوم عالمگیر شد.بزرگان فلسفه اسلامی بیشتر ایرانی بودند وآنچه امروز در عالم به نام فلسفه اسلامی شهرت دارد،در واقع ثمره رنج فیلسفوفان مسلمان ایران زمین است.
به طور کلی در فلسفه اسلامی دو دوره دیده می شود:
مایکل پیترز (Michael Peters) یکی از برجستهترین اساتید فلسفه تعلیم و تربیت در حال حاضر است. او که اکنون استاد دانشگاه ایالت ایلینویز (Illinois) کشور آمریکا است، تحصیلات آکادمیک خود را در رشتهی ادبیات زبان انگلیسی و جغرافیا آغاز کرد و سپس بهمدت هفت سال در دبیرستانهای نیوزلند تدریس کرد. در همان دوران، او مطالعات خود را در حوزهی فلسفه و فلسفه علم گسترش داده و در نهایت موفق به اخذ درجهی دکتری در رشتهی فلسفه تعلیم و تربیت از دانشگاه اوکلند (Auckland)(در کشور نیوزلند) در سال 1984 گردید. موضوع پایاننامهی او دربارهی دیدگاههای لودویگ ویتگنشتاین در تعلیم و تربیت بود. در این خصوص، او دومین کتاب خود را با همکاری نیک بربیولز (Nick Burbules) و پاول سمیرز (Paul Smeyers) با عنوان «ویتگنشتاین بهعنوان فیلسوف تعلیم و تربیت» (Wittgenstein as Pedagogical Philosopher) در سال جاری میلادی (2008) منتشر کرده است.
مقدمه: اسلام، هدف تربيت را به تربيت ديني يا اخلاقي محدود نمي كند همان طور كه فقط تربيت مادي يا دنيوي را كافي نمي داند بلكه آن دو را غيرقابل تفكيك مي داند زيرا خود انسان داراي دو جنبه متفاوت اخلاق و بدن نيست.
هدف تربيت از ديدگاه اسلام ، انسان بار آوردن و انسان نگاه داشتن همه افراد آدمي است. كلمه اسلام از ريشه عربي سلم به معناي صلح و دوستي و آرامش گرفته شده است و در قرآن كريم به معناي تسليم و رضا در برابر حق و پيشگاه خداوندي است و نيز رعايت اصول سلم و صلح و صفا در ارتباط ميان مردم را در بر دارد و شخصي كه اسلام را پذيرفته باشد معمولا مسلمان ناميده مي شود يعني كسي است كه: خداوند را خالق كل هستي مي داند.
1. مقدمه
عمر تعلیم وتربیت لیبرال[2]به حدود 500 سال قبل از میلاد مسیح می رسد.در واقع اولین فیلسوفان این مکتب افلاطون وارسطو بودند که به برتری این نوع آموزش برسایر آموزشها اعتقاد داشتند.اساسی ترین دیدگاه مدافعان آموزش وپروش آزاد این است که«کسب دانش فی نفسه ارزشمند است»[3]،زیرا باعث هوشمندی وروشن اندیشی در شخص فرهیخته می شوداین روشن ذهنی وتعالی عقلی ومعنوی ارزنده ترین ثمره برای انسان وسبب سعادتمندی اوست(زیباکلام مفرد،1374).آموزش وپرورش آزاد یا لیبرال به جهت تلاش در جهت آزاد ساختن فرد،از تعلّقات مادی است که بدین نام نامیده شده است واهداف آن با لیبرالیسم سیاسی که توسط میل پایگذاری شده،متفاوت می باشد.
|
|